دوشنبه , ۲۶ آذر ۱۳۹۷
خانه / نوشتار فارسی / زنان کورد در حال ساخت دموکراسی فمنیستی و جنگ با داعش/بتان مک‌کرنان/ت:آرمان اکبری

زنان کورد در حال ساخت دموکراسی فمنیستی و جنگ با داعش/بتان مک‌کرنان/ت:آرمان اکبری

آسیه عبدالله سیاستمداری اتوکشیده نیست. وی به آرامی‌و عامدانه چنان به کرمانجی سخن می‌گوید که گویی مطالب خود را چندین بار تکرار می‌کند. اما علی‌رغم ظاهر محتاط و دقیقش او یکی از انقلابی‌ترین و تأثیرگذارترین انقلابیون در جهان است.

در جریان هرج و مرج جنگ داخلی سوریه، کوردها فرصتی بدست آوردند تا بر سرنوشت خویش حاکم شوند. پس از عقب راندن نیروهای دولتی در ۲۰۱۲م کوردهای سوریه توانسته‌اند نظم اجتماعی جدیدِ نسبتاً پایدار و صلح‌آمیزی را در روژئاوا در شمال [سوریه] بنیان نهند که به رغم حضور دشمنانی چون داعش در هر سوی، در حال شکوفایی است.

[آسیه] عبدالله نیرویی محرک در نبرد برای آزادی کوردها بوده است و به عنوان رییس مشترک حزب اتحاد دموکراتیک سوریه در سال ۲۰۱۰- به همراه صالح مسلم نماینده‌ی مرد- انتخاب شد، این بیانگر جایگاه ویژه‌ی وی در دفاع از آزادی زنان است. او در سخنرانی خود در اواخر نوامبر [۲۰۱۶] در جریان « سفارت جهانِ جدید :روژئاوا[۱]» در اسلو خاطر نشان کرد که ” نشانه‌ی یک زندگی آزاد و دموکراتیک، وجود یک زن آزاد است”. “داعش می‌خواهد زنان را به بردگان و اندام‌های [زنانه] بدن تقلیل دهد اما به آن‌ها نشان خواهیم داد که اشتباه می‌کنند و ما توانایی انجام هر کاری را داریم”.

تجربه‌ی روژئاوا، تجربه‌ای بی‌همتاست که همانند دیگری ندارد. ائتلاف میان آسوریان، اعراب و کوردها جامعه‌ای کوچک و به شکلی وسیع مبتنی بر اصول اقتصاد کومونال (اشتراکی)، همنوایی با محیط زیست و خودمدیریتی را آفریده است. تصور اینکه، دولت کوردی با گنجاندن رهایی زنان در سرلوحه‌ی برنامه‌ی اجتماعی و سیاسی خویش تا چه اندازه به شکلی بنیادی ساختارهای دولتی موجود در سوریه را مضمحل ساخته، بسیار دشوار است. زنان در روژئاوا از حقوق برابر [با مردان] در زمینه‌ی مالکیت و قوانین مربوط به آن برخوردارند، ازدواج اجباری و زیر سن قانونی ممنوع شده است. سهمیه بندی برای زنان و گروه‌های اتنیکی- و همچنین یگان‌های نظامی‌زنان که با نام YPJ [یگان‌های مدافع زنان] شناخته شده‌اند و نقش مهمی‌در آزادسازی شهرهایی همچون کوبانی و منبج بازی کردند- حضور آنان را در تمامی‌عرصه‌های سیاست، تضمین کرده است.

علی‌رغم برخی درگیری‌ها و فشارهای شدید از جانب ترکیه، آنچه کوردها عموماً خواهان آن هستند، یک « دموکراسی بدون دولت» است. ایده‌ای که در سوریه‌ای فدرال می‌تواند باعث حفظ خودگردانی آنان در سطحی محلی با تمرکز بر قدرت از «پایین به بالا» و بدونه هیچ مداخله‌یِ دولتی شود.

عبدالله در حاشیه‌ی اجلاس سفارت جهان جدید یه ایندیپندنت گفت: “این راه سوم است. ما به شدت کار کرده‌ایم و نمایندگانی را با هدف نشر این پیام به سراسر جهان فرستاده‌ایم و این اولین بار است که گردانندگان آن [سفارت جهان جدید] در یک اتاق گردهم آمده‌اند.”
نمایندگان توسط هنرمند هلندی «یوناس استال» به عنوان بخشی از پروژه‌ی وی تحت عنوان “اجلاس جهانی جدید” گردهم آمده بودند. مجموعه‌ای که به منظور ایجاد فضاهای گردهمایی که جهان جدید و ایده‌آل‌های دموکراتیک در حال ساخت را بازنمایی کند، طراحی شده‌اند.



جنبش‌های مستقل به حاشیه رانده شده‌ای همانند روژئاوا همچون سومالی‌لند[۲]، کاتالونیا و جنبش اَزواد] در مالی به منظور شناخت دموکراسی بدون دولت در نظریه و عمل به اجلاس جهان جدید دعوت شده بودند.

در طی دوره حدود هزار ناظر، فعال دموکراسی، سیاستمدار و روزنامه‌نگار به منظور بازدید از [بنای] سفارت موقت روژئاوای استال – بنای دایره‌ای شکلی که هدفش انعکاس باز بودن و پویایی دنیای جدیدیست که کوردها در پی ایجاد آن هستند- به سیتی‌هال اُسلو (مرکز جایزه‌ی صلح نوبل) آمده بودند.

استال معتقد است: “اجماع غالب در میان چپ سیاسی بر این است که بحران‌های کنونی دموکراسی جهانی – ناتوانی اتحادیه‌ی اروپا در تقابل با بحران‌ پناهجویان، ظهور پوپولیسم راست در اروپا و ایالات متحده- نشان‌دهنده‌ی شکست مدل‌های[سیاسی] پس از جنگ جهانی دوم است. کار او نیز به‌گونه‌ایی طراحی شده است که این ایده را به میان آورد که دیگر مدل‌های سیاسی دموکراتیک نیز امکان‌پذیر است.”

وی می‌گوید ” عمر دموکراسی پارلمانی معاصر بیش از یک قرن نیست. به این ترتیب من به پایایی هیچ چیزی معتقد نیستم. بحران‌های سیاسی، اقتصادی و زیست محیطی، ما را بر سر دوراهی قرار داده است. بنابراین ما باید از خودمان بپرسیم، ما واقعاً به دنبال چه شیوه‌ای از سیاست‌ورزی هستیم؟ دفاع از آنچه داریم کافی نیست، ما باید رو به جلو حرکت کنیم.”

استال و همکارانش بر این باورند که جنگ با تروریسم به عنوان بزرگترین تهدید برای دموکراسی در قرن بیست و یک پدیدار گشته است. او می‌گوید “روژئاوا به شکلی افراطی یک دموکراسیست”. “منطقه، از حیث تاریخی، انواعی از دولت‌ها و حاکمیت‌های تحمیلی را تجربه کرده است که چیز زیادی برای گفتن در رابطه با نحوه‌ی حکومت کردن بر خودشان ندارند و حالا زمان آنست که کوردها و متحدانشان به ما بگویند که یک دموکراسی حقیقی چگونه است.” همچنین او اضافه می‌کند: “به نظر غیرممکن می‌نمایاند، [البته] « تا زمانی که شما به یاد می‌آوردید که قاره‌ی اروپای مدرن نیز – از انقلاب فرانسه تا انقلاب روسیه- از یک وضعیت انقلابی [همانند روژئاوا] سر بر‌آورد.”

 


در جهت مهیا کردن نیروی زمینی موثری علیه داعش، کوردها بطور کامل معادلات جنگ سوریه را تغییر داده‌اند و نقش آن‌ها در آینده‌ی کشور در صورت بقا یا سقوط بشار اسد، حیاتیست. علاوه بر این اداره کنندگان روژئاوا، با فشار گروه‌های شورشی سنی، از تمامی‌مذاکرات صلح کنار گذاشته شده‌اند. این تجربه همچنین در مواجهه‌ با خصومت‌های تشدید یافته‌ی ترکیه قرار گرفته است. اخیراً YPG  گفته است که پایگاه نظامی‌در کوبانی توسط آتش توپخانه‌ی ارتش ترکیه هدف قرار گرفته است- و اساساً دیگر نمی‌تواند بر حمایت ایالات متحده حساب کند و علامت‌های دریافت شده از دولت ترامپ از آنان می‌خواهد جهت شکست داعش با رژیم اسد همکاری کنند.

عبدالله در مورد تجربه‌ی آینده‌ی روژئاوا با احتیاط سخن می‌گوید. ” اولین مسئولیت ما این است که از خواهرانمان دفاع کنیم، از تمامی‌زنان دفاع کنیم. دلیل کارایی انقلاب ما همین است. دلیل پیوستن زنان عرب و ایزدی به ما در این مسئله است. شما نمی‌توانید بدون قرار دادن زنان در مرکز امور انتظار تغییرات واقعی را داشته باشید.”

البته زنان کورد واقعا برای حقوقشان می‌جنگند- آنان علیه ارتش اسد و شبه نظامیان متحدَش، نیروهای تحت حمایت ترکیه و داعش می‌جنگند. ایجاد YPJ  یا یگان‌های رزمی‌زنان پیشرفتی قابل ملاحظه در منطقه ایست که حق و حقوق زنان اغلب در آن پایمال می‌شود.

همکار عبدالله، سینم محمد که نماینده‌ی منافع حزب در اروپاست می‌گوید: “مردم فکر می‌کنند این پیشرفت از ناکجا سربرآورده است. اما در راستای این هدف بیش از بیست سال کار و تلاش کرده‌ایم. برای بعضی‌ها تمام زندگیشان.”

شکل‌گیری YPG  موجی از پوشش‌های رسانه‌ای دستپاچه‌، احساسی و سکسیستی درباره‌ی “زنان زمختی که در مقابل داعش می‌جنگند” را ایجاد کرد: مرگ رزمنده‌ی ۲۲ ساله [آسیه رمضان] در آگوست به عنوان مرگ آنجلینا جولیِ کورد (بخاطر نوع نگاهش) پوشش داده شد. بسیاری از همقطاران آسیه رمضان در انفجار مشابهی در نزدیکی منبج کشته شدند اما مرگ آن‌ها در رسانه‌های انگلیسی زبان پوشش داده نشد.

عبدالله می‌گوید:” این روایت، ایده‌ی ما نبوده است. کاش کنترل بهتری روی آن داشتیم.”  آن‌ها می‌گویند اینکه ما باید یگان‌های زنان را در یگان‌های مردان تلفیق کنیم نوعی پروپاگانداست. آن‌ها به یک دلیل جدا باقی می‌مانند. ما YPJ  را برای حفظ استقلال زنان میخواهیم، برای اثبات اینکه آنان خودشان با تکیه بر خود می‌توانند امور را به انجام رسانند.

این سمبولیسم برای یک دولت تازه کار اهمیت دارد. پرچم‌های ده‌ها یگان رزمنده- که عمدتاً متشکل از رنگ زرد، سبز و قرمز با تنوعی از ستاره‌ها، هستند-  از ساختمان سفارت موقت در اسلو، به صورت منظومه مانندی آویزان هستند و بهنگام بازگشایی (رسمی) آن در بهار بر دیوار سفارت نصب خواهند شد.

واضح است که ایده‌ها و دیدگاه کوردها در همه در حال ریشه دواندن است. در چند ماه گذشته هزاران ایزدی و زن عرب توسط زنان کورد از دست داعش رهایی یافته اند و برای دفاع از خودشان توسط YPJ  مسلح شده و آموزش دیده‌اند.

یکی از زنان عرب آزاد شده در منبج می‌گوید: “مفتخرم که بخصوص بعد از تحمل سرکوب‌های زیاد در زندگی شخصی‌ام به جنگ ملحق شده‌ام، اینکه عضو این نیرو‌ها هستم این فرصت را برای من فراهم می‌کند که از زنان دیگر در جامعه دفاع کنم و برای حقوقشان بجنگم.”

به هر حال آینده برای یگان‌های رزمنده‌ی زنان عبدالله نامشخص است. در اجلاس جهان جدید، خط رسمی‌حزب یکی از طرف‌هایی بوده است که امیدوار بوده هنگامی‌که اسد [دوباره] کنترل کشور را بدست گیرد، در ازای بازشناسی موفقیتشان در مقابل داعش، مناطق خودمختار آن‌ها در یک سوریه‌ی فدرال به رسمیت شناخته شود.

شواهدی وجود دارد که علی رغم اعتراض به “شهروند درجه دوم بودنشان” تحت حاکمیت دولت‌های مختلف در سوریه، کوردها در مقابل رئال پولتیک موجود ایمن نیستند. YPG در حلب همراه با نیرو‌های دولتی و شبه نظامیان شیعه جهت بازپس‌گیری شهر همکاری داشته است.

همان‌گونه که همواره جنگ‌های داخلی خونین و غیرقابل پیش‌بینی سوریه نشان داده است، امور بر خلاف منفعت مسئولان منطقه روژئاوا بوده است. ترکیه یک تهدیده همواره روبه رشد در مقابل حاکمیت تازه تاسیس آنان است و روابط مابین رییس جمهور ترکیه، رجب طیب اردوغان، و دولت سوریه و همچنین رهبر روسیه ولادیمیر پوتین، علی رغم ترور سفیر روسیه در ترکیه رو به بهبود گذاشته است.

عبدالله اشاره می‌کند: اگر روژئاوا می‌خواهد زنده بماند آگاهی نسبت به آنچه که می‌خواهند بدست آورند، ضروریست. و بخصوص تاکید می‌کند که: “زنان بیشتری در سراسر جهان بایست نسبت به مبارزه‌شان آگاه شوند.”

در یک اقلیم سیاسی که پنجاه و سه درصد از زنان آمریکایی انتخاب می‌کنند در مقابل کاندیدای زن به ترامپ رای دهند- مردی که سابقه‌ی اتهام دو بار تجاوز جنسی را در کارنامه دارد- حق با او [آسیه عبدالله]است.”همه چیز گام به گام باید انجام شود. اما ما گزینه‌ی دیگری نیز نداریم. شما می‌گویید چرا در حالی که بنیان‌ها متزلزل است باید ساخت؟ اما این یک سرنوشت است. ما باید کیفیت زندگی و امنیت را هرکجا که ممکن باشد بسازیم.”

” پیام من این است که تمام زنان در سراسر جهان باید به حقوقشان توجه کنند. این چیزیست که می‌خواهم. اینکه خودتان را بشناسید و این‌که جنبش ما به ارتباط زنان در سراسر جهان نیاز دارد… این چیزیست که برای آن می‌جنگیم.”

 

[۱] سفارت موقتی که توسط گردانندگان روژئاوا در سال ۲۰۱۶ و در اُسلو ایجاد شد.

[۲] جمهوری سومالی‌لند نامی‌است که قبایل پنج استان شمالی سومالی از ۱۹۹۱ به خود داده و از کشور سومالی جدا شده‌اند. هنوز هیچ کشوری سومالی‌لند را به رسمیت نشناخته است و در سطح بین‌الملل تنها به عنوان یک منطقه خودمختار از سومالی شناخته می‌شود.

[۳]  دولتی به رسمیت شناخته نشده در شمال آفریقا  که به تازگی از کشور مالی به‌طور یک‌جانبه توسط جنبش ملی آزادیبخش ازواد اعلام استقلال کرده‌است.

* گزارش روزنامه‌ی ایندیپندنت از سفارت موقت روژئاوا در اُسلو
** منتشر شده در شماره ۸و۹ ماهنامه بیر و هزر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دوازده + 14 =

قالب وردپرس پوسته وردپرس ..